Adwokat od spraw karnych Gryfino, Szczecin i okolice

Warunkowe zawieszenie wykonania kary dotyczy wyłącznie kary pozbawienia wolności – nie można zatem „zawiesić” obowiązku zapłaty grzywny ani kary ograniczenia wolności. Sąd może zdecydować o zawieszeniu wykonania kary więzienia tylko wtedy, gdy spełnione są określone przesłanki przewidziane w kodeksie karnym. Do najważniejszych z nich należą m.in.: niewielka wina i społeczna szkodliwość czynu, brak wcześniejszej kary pozbawienia wolności wobec sprawcy oraz pozytywna prognoza, że skazany nie popełni ponownie przestępstwa. Innymi słowy, sąd ocenia postawę sprawcy, jego dotychczasowy tryb życia i okoliczności czynu – jeśli uzna, że jednorazowa kara w zawieszeniu wystarczy, by osiągnąć cele kary (zwłaszcza zapobiec powrotowi do przestępstwa), może zdecydować o zawieszeniu. Okres próby przy warunkowym zawieszeniu wyroku wynosi zwykle od 1 roku do 3 lat (licząc od uprawomocnienia się wyroku). W niektórych przypadkach może on być dłuższy – np. wobec młodocianych sprawców lub przy przestępstwach z użyciem przemocy wobec bliskich osób okres próby może wynosić od 2 do 5 lat. W czasie próby skazany musi przestrzegać porządku prawnego i wykonywać nałożone przez sąd obowiązki. Sąd może zobowiązać taką osobę do określonych działań, np. informowania kuratora o przebiegu okresu próby, podjęcia pracy, uczestnictwa w terapii czy unikania kontaktu z pokrzywdzonym. Naruszenie tych obowiązków lub popełnienie nowego przestępstwa w okresie próby może skutkować zarządzeniem wykonania (odwieszeniem) kary pozbawienia wolności.

Policja ma prawo dokonać zatrzymania osoby podejrzewanej o popełnienie przestępstwa tylko w określonych sytuacjach. Przede wszystkim musi istnieć uzasadnione podejrzenie, że dana osoba popełniła przestępstwo. Dodatkowo zatrzymanie jest dopuszczalne, gdy zachodzi obawa, że podejrzewany ucieknie lub się ukryje, zatrze ślady przestępstwa, wpłynie na zeznania świadków, albo gdy nie można ustalić tożsamości takiej osoby. Zatrzymanie bywa stosowane również wtedy, gdy przepisy przewidują przeprowadzenie postępowania w trybie przyspieszonym wobec tej osoby. Należy pamiętać, że zatrzymanie jest środkiem o charakterze wyjątkowym – powinno być stosowane tylko wtedy, gdy celów postępowania nie da się osiągnąć w inny sposób (np. poprzez wezwanie na przesłuchanie). Każde zatrzymanie musi odpowiadać wymogom formalnym prawa karnego. Osoba zatrzymana powinna zostać poinformowana, kto ją zatrzymuje i z jakiego powodu, a także pouczona o przysługujących jej prawach (w tym o prawie do pomocy adwokata). W razie zatrzymania warto jak najszybciej skorzystać z pomocy adwokata – nasza kancelaria, jako obrońca w sprawach karnych, może podjąć niezwłoczne działania w interesie zatrzymanego.

Osoba zatrzymana przez Policję ma szereg praw gwarantowanych przepisami, które mają zabezpieczyć jej wolności i prawidłowy przebieg postępowania. Najważniejsze prawa osoby zatrzymanej to m.in.: ➤ Prawo do informacji – zatrzymany ma prawo wiedzieć, dlaczego został zatrzymany i przez kogo. Policjant powinien jasno wyjaśnić powód zatrzymania oraz podać swoje imię, nazwisko i stopień służbowy. ➤ Prawo do wysłuchania – zatrzymany ma możliwość złożenia wyjaśnień lub odmowy ich złożenia. Nikt nie może zmusić zatrzymanego do składania zeznań czy wyjaśnień na swoją niekorzyść. W praktyce często zalecamy powstrzymanie się od składania jakichkolwiek wyjaśnień do czasu konsultacji z adwokatem. ➤ Prawo do niezwłocznego kontaktu z adwokatem – zatrzymany ma prawo skontaktować się z obrońcą (adwokatem lub radcą prawnym) i porozmawiać z nim na osobności. Funkcjonariusze nie mogą odmówić kontaktu z adwokatem, choćby telefonicznego. Skorzystanie z pomocy obrońcy od samego początku bywa kluczowe dla ochrony interesów zatrzymanego, dlatego warto z tego prawa natychmiast skorzystać. ➤ Prawo do tłumacza – jeżeli zatrzymany nie posługuje się biegle językiem polskim, przysługuje mu pomoc tłumacza (bezpłatnie). ➤ Prawo do opieki medycznej – w razie potrzeby zatrzymanemu powinna być zapewniona niezbędna pomoc medyczna. ➤ Prawo do zawiadomienia bliskich – zatrzymany ma prawo poprosić, by o fakcie zatrzymania została powiadomiona osoba bliska (np. członek rodziny) lub pracodawca. Jeśli zatrzymany jest obcokrajowcem, ma też prawo do kontaktu z właściwym konsulatem swojego kraju. ➤ Prawo do zażalenia na zatrzymanie – zatrzymanemu przysługuje prawo złożenia do sądu zażalenia na sposób zatrzymania, jego legalność i zasadność. Termin na wniesienie zażalenia wynosi 7 dni od dnia zatrzymania. ➤ Prawo do natychmiastowego zwolnienia – jeżeli odpadną przyczyny zatrzymania (np. ustali się tożsamość osoby lub ustanie obawa zatarcia śladów) albo minie ustawowy czas zatrzymania (o czym poniżej), zatrzymany powinien zostać zwolniony.

Zatrzymanie przez Policję jest z definicji tymczasowe i co do zasady nie powinno trwać dłużej niż to absolutnie konieczne. Polskie prawo stanowi, że Policja może zatrzymać osobę maksymalnie na 48 godzin. W tym czasie musi zostać podjęta decyzja, co dalej – jeśli wobec zatrzymanego ma zostać zastosowany środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania, to przed upływem 48 godzin Policja (lub prokurator) musi przekazać zatrzymanego do dyspozycji sądu wraz z wnioskiem o areszt. Jeżeli zatrzymany zostanie przekazany sądowi z wnioskiem o tymczasowe aresztowanie, sąd ma dodatkowo 24 godziny na rozpoznanie tego wniosku. To oznacza, że łączny maksymalny czas pozbawienia wolności osoby zatrzymanej bez decyzji sądu wynosi 48 + 24 godziny, czyli 72 godziny (3 doby). Po tym czasie, jeżeli sąd nie wyda postanowienia o zastosowaniu tymczasowego aresztowania, zatrzymany musi zostać natychmiast zwolniony. W praktyce zatem, jeśli w ciągu 3 dni od zatrzymania nie zapadnie decyzja o areszcie, osoba odzyskuje wolność. Oczywiście zatrzymanie może zakończyć się wcześniej – np. zwolnieniem po przesłuchaniu, jeśli prokurator uzna, że nie ma podstaw do wnioskowania o areszt.

Poza przysługującymi prawami, osoba zatrzymana ma również obowiązki, których musi dopełnić. Przede wszystkim zatrzymany powinien podporządkować się czynnościom wykonywanym przez funkcjonariuszy. Należą do nich m.in.: ➤ Poddanie się czynnnościom identyfikacyjnym – zatrzymany ma obowiązek pozwolić na wykonanie czynności takich jak oględziny ciała, fotografowanie, pobranie odcisków palców czy okazanie innym osobom (np. świadkom). ➤ Poddanie się nieinwazyjnym badaniom – na żądanie Policji zatrzymany powinien pozwolić na pobranie wymazu ze śluzówki policzków (badanie DNA) lub inne badania nieingerujące w ciało (o ile są konieczne i nie zagrażają zdrowiu). ➤ Poddanie się badaniom przez lekarza – jeśli zachodzi potrzeba badania lekarskiego (np. badanie krwi, badanie stanu trzeźwości) lub psychologicznego/psychiatrycznego, zatrzymany powinien się im poddać. W razie badań intymnych, zatrzymany może poprosić, by badanie lub oględziny wykonała osoba tej samej płci.Naruszenie obowiązków przez zatrzymanego (np. stawianie oporu przy pobieraniu odcisków palców) może skutkować zastosowaniem środków przymusu bezpośredniego przez funkcjonariuszy. W skrajnych przypadkach może to też rodzić dalsze konsekwencje prawne. Dlatego ważne jest, aby znać swoje prawa, ale również być świadomym obowiązków i współpracować w granicach prawa z organami ścigania.

W potocznym rozumieniu często każda osoba zatrzymana przez Policję nazywana jest "podejrzanym". Jednak w sensie prawnym status podejrzanego pojawia się dopiero z chwilą przedstawienia zarzutów w sprawie. Osobę, wobec której toczy się postępowanie przygotowawcze, ale nie postawiono jej formalnie zarzutów, określa się mianem osoby podejrzanej (np. zatrzymany tuż po popełnieniu przestępstwa jest osobą podejrzaną, ale nie ma jeszcze statusu procesowego podejrzanego).Dopiero wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów (lub ogłoszenie zarzutów podczas pierwszego przesłuchania) powoduje, że dana osoba staje się podejrzanym w sprawie. Od tego momentu przysługują jej prawa strony postępowania karnego, w tym prawo do obrony, a kolejne czynności (np. przesłuchanie) odbywają się już z udziałem podejrzanego. Warto dodać, że świadek, któremu prokurator zamierza postawić zarzuty, musi ponownie zostać przesłuchany już jako podejrzany – wcześniejsze zeznania świadka nie zastępują wyjaśnień podejrzanego, ponieważ świadek zeznaje pod obowiązkiem mówienia prawdy, a podejrzany ma prawo odmówić składania wyjaśnień lub nawet prawo do kłamstwa bez konsekwencji karnych za fałszywe zeznania.

Tak. Już od momentu zatrzymania lub przedstawienia zarzutów przysługuje prawo do obrony, co oznacza, że podejrzany może ustanowić obrońcę (adwokata lub radcę prawnego). Nie trzeba czekać na sprawę w sądzie – udział obrońcy jest możliwy i bardzo wskazany już w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez prokuraturę czy policję.Obrońcę może ustanowić sam podejrzany, składając odpowiednie upoważnienie do obrony. Jeśli podejrzany przebywa w areszcie (np. tymczasowo aresztowany), może poprosić osobę bliską (małżonka, rodzica, pełnoletnie dziecko itp.), aby w jego imieniu dopełniła formalności związanych z ustanowieniem obrońcy – takiego ustanowienia musi jednak później potwierdzić sam podejrzany (np. podpisując pełnomocnictwo dostarczone przez adwokata do aresztu).Udział adwokata na wczesnym etapie sprawy karnej jest niezwykle istotny. Doświadczony obrońca zadba o skuteczną ochronę praw podejrzanego już od pierwszych czynności śledztwa. Adwokat może uczestniczyć w przesłuchaniach (zarówno podejrzanego, jak i świadków czy biegłych), składać wnioski dowodowe, czuwać nad prawidłowym przebiegiem postępowania oraz przygotować linię obrony na dalsze etapy. Zalecamy kontakt z adwokatem tak szybko, jak to możliwe – im wcześniej obrońca włączy się do sprawy, tym lepiej można zabezpieczyć interesy podejrzanego i wpłynąć na bieg postępowania. Nasza kancelaria pozostaje do dyspozycji Klientów już na etapie postępowania przygotowawczego, oferując fachową pomoc w charakterze obrońcy.

Tymczasowe aresztowanie jest najsurowszym środkiem zapobiegawczym w postępowaniu karnym i polega na odosobnieniu podejrzanego (oskarżonego) w areszcie śledczym na czas trwającego postępowania. Sąd może zastosować tymczasowe aresztowanie tylko w ściśle określonych przypadkach, gdy łagodniejsze środki (np. dozór policji, poręczenie majątkowe – tzw. kaucja, zakaz opuszczania kraju) nie zapewnią prawidłowego toku postępowania.Podstawowe przesłanki uzasadniające zastosowanie tymczasowego aresztowania to przede wszystkim: ➤ obawa ucieczki lub ukrycia się oskarżonego, zwłaszcza gdy nie można ustalić jego tożsamości lub brak jest stałego miejsca pobytu, ➤ obawa matactwa, czyli ryzyko, że oskarżony będzie nakłaniał inne osoby do fałszywych zeznań, zniekształcał dowody albo w inny bezprawny sposób utrudniał śledztwo, ➤ wyjątkowo także obawa kontynuowania przestępczej działalności, gdy oskarżonemu zarzuca się popełnienie ciężkiego przestępstwa (np. zbrodni) i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że na wolności mógłby popełnić ponownie poważne przestępstwo (zwłaszcza gdy wcześniej groził popełnieniem takiego czynu).Należy podkreślić, że nawet przy istnieniu powyższych przesłanek tymczasowy areszt nie powinien być stosowany automatycznie. Sąd bada, czy dowody zebrane przeciwko osobie wskazują na duże prawdopodobieństwo, że to właśnie ona popełniła zarzucane przestępstwo (bez tego areszt jest niedopuszczalny). Ponadto sąd musi rozważyć, czy inne środki zapobiegawcze (nieizolacyjne) nie byłyby wystarczające. Tymczasowe aresztowanie jest zatem ostatecznością, stosowaną gdy zagrożone są cele postępowania karnego, a grożąca oskarżonemu surowa kara (np. wieloletnie więzienie) sprawia, że obawy o ucieczkę czy matactwo są szczególnie uzasadnione.

W postępowaniu przygotowawczym o zastosowanie tymczasowego aresztowania występuje prokurator, składając stosowny wniosek do sądu rejonowego (właściwego dla prowadzonej sprawy). W sytuacjach niecierpiących zwłoki, wyjątkowo, wniosek może zostać złożony do innego, dyżurnego sądu rejonowego. Po wniesieniu aktu oskarżenia do sądu, o ewentualnym areszcie decyduje już sąd prowadzący sprawę główną.We wniosku o tymczasowe aresztowanie prokurator musi przedstawić dowody i okoliczności uzasadniające potrzebę izolacji oskarżonego. W szczególności należy wykazać: ➤ że zebrane dowody wskazują na wysokie prawdopodobieństwo winy oskarżonego, ➤ że istnieją konkretne okoliczności świadczące o ryzyku ucieczki, matactwa lub ponownego poważnego przestępstwa (w zależności od podstaw aresztu), ➤ oraz że zastosowanie innych środków zapobiegawczych nie zapewni prawidłowego toku postępowania.Po wpłynięciu wniosku sąd musi niezwłocznie przesłuchać podejrzanego/oskarżonego (dać mu możliwość ustosunkowania się do wniosku). Następnie sąd ma maksymalnie 24 godziny od otrzymania wniosku na wydanie postanowienia. Jeśli w tym czasie nie wyda orzeczenia o zastosowaniu aresztu, podejrzany powinien zostać zwolniony. W przypadku uwzględnienia wniosku i zastosowania tymczasowego aresztowania, sąd określa w postanowieniu czas trwania aresztu i termin jego zakończenia, a także wskazuje, dlaczego inne, wolnościowe środki zapobiegawcze były niewystarczające.

Kodeks postępowania karnego przewiduje, że tymczasowe aresztowanie w postępowaniu przygotowawczym można zastosować początkowo na okres nie dłuższy niż 3 miesiące. Jest to jednak okres maksymalny pierwszej fazy aresztu tymczasowego. W praktyce śledztwa w skomplikowanych sprawach często trwają dłużej, dlatego przepisy dopuszczają przedłużenie aresztu na dalsze okresy (o tym poniżej). Warto zaznaczyć, że czas trwania tymczasowego aresztowania liczy się od dnia faktycznego zatrzymania podejrzanego – czyli jeżeli ktoś został zatrzymany 1 stycznia, areszt liczony w miesiącach biegnie od 1 stycznia, mimo że formalne postanowienie sądu zapada kilka dni później. Innymi słowy, pierwszy okres aresztu obejmuje również czas zatrzymania.W postępowaniu sądowym (po skierowaniu aktu oskarżenia do sądu) każdorazowo sąd określa, na jaki czas areszt jest stosowany – i również obowiązują terminy kontrolne co 3 miesiące, choć w praktyce postępowanie sądowe może trwać dłużej niż suma tych okresów. Dlatego tak istotne jest pilnowanie przez obrońcę terminów przedłużenia aresztu i zasadności dalszego stosowania tego środka.

Tak, tymczasowe aresztowanie może zostać przedłużone, jeżeli wymagają tego okoliczności sprawy. Standardowo łączny okres stosowania aresztu na etapie postępowania przygotowawczego nie powinien przekroczyć 12 miesięcy (rok). Tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach – gdy sprawa ma charakter wyjątkowo złożony (np. dotyczy przestępstw gospodarczych o międzynarodowym zasięgu) lub wystąpiły inne istotne przeszkody – sąd apelacyjny może przedłużyć areszt ponad ten okres, przy czym nawet wtedy istnieją ustawowe limity maksymalne.Niestety, w praktyce tymczasowe aresztowanie bywa stosowane długotrwale. Statystyki pokazują, że znacząca liczba osób spędza w areszcie tymczasowym ponad rok, a zdarzają się przypadki przekraczające 2 lata. Każde przedłużenie aresztu musi być jednak szczegółowo uzasadnione przez prokuratora i zatwierdzone przez sąd. Obrońca ma prawo składać zażalenia na postanowienia o przedłużeniu aresztowania, domagając się weryfikacji, czy dalsze przetrzymywanie oskarżonego w izolacji jest zasadne i zgodne z prawem.Podsumowując: tymczasowe aresztowanie jest środkiem ingerującym silnie w wolność osobistą, dlatego jego stosowanie podlega ścisłym wymogom i kontroli. Jeżeli Państwa bliski lub znajomy został zatrzymany lub tymczasowo aresztowany – bądź jeśli istnieje ryzyko zastosowania wobec Państwa takiego środka – warto niezwłocznie zasięgnąć porady adwokata. Nasza kancelaria zapewnia profesjonalną pomoc prawną w sytuacjach nagłych, związanych z zatrzymaniem czy aresztem, działając szybko i dyskretnie w celu ochrony praw Klienta. W każdej sprawie karnej stawiamy na konkretną, rzetelną pomoc – bez obietnic niemożliwych do spełnienia, lecz z pełnym zaangażowaniem i troską o najlepszy możliwy rezultat.